Witajcie!
Przywitałam Was dzisiaj - w tytule posta - słowami mistrza pędzla, Vincenta van Gogha - niezwykle ciekawej postaci w historii sztuki. Człowieka pełnego emocji i sprzeczności i piękna zarazem, człowieka, którego współcześni psychiatrzy postrzegają jako osobę cierpiącą na chorobę afektywną dwubiegunową lub osobowość borderline.
Artysta, który - chociaż niezwykle płodny - za życia nie zyskał ani sławy, ani pieniędzy. Twórca, który podobno zwykł mawiać o malarstwie, że:
"Chodzi o to, by uchwycić nieprzemijające w tym, co przemija".
Pisał też w listach do ukochanego brata, który go wspierał:
"Ktoś ma wielki płomień w duszy, ale nikt nie przychodzi się przy nim ogrzać; przechodnie widzą tylko nikły dym unoszący się z komina i idą dalej swoją drogą".
Zostałam zaproszona do napisania ekfrazy, czyli „przetłumaczenia” języka malarstwa na język poezji, do jednego z jego ciekawszych dzieł malarskich: obrazu, który Vincent namalował jesienią, najprawdopodobniej w październiku 1884 roku w holenderskiej wsi Nuenen, gdzie przebywał w domu swoich rodziców i intensywnie studiował naturę. Po niepowodzeniach w życiu osobistym i zawodowym, trzydziestojednoletni van Gogh przeniósł się na plebanię swojego ojca w Nuenen. W tym czasie uczył się warsztatu malarskiego, eksperymentując ze światłem, perspektywą oraz obserwacją zmieniających się pór roku, a jesień zafascynowała go najbardziej. W październiku 1884 roku Vincent opisał to płótno w liście do swojego brata Theo. Zwrócił w nim uwagę na kontrast między złotymi liśćmi, migoczącymi plamami słońca na ziemi a długimi cieniami rzucanymi przez pnie drzew. Obraz ten jest nietypowym dziełem w znanym nam dorobku artysty, ponieważ w okresie jego powstania, van Gogh wzorował się na siedemnastowiecznym malarstwie holenderskim, ceniąc zwłaszcza sposób, w jaki dawni mistrzowie budowali nastrój za pomocą cienia i przytłumionego światła. Niedługo po ukończeniu tego płótna, w listopadzie 1884 roku, artysta namalował bliźniacze dzieło zatytułowane Aleja topoli o zachodzie słońca, w którym drzewa są już niemal całkowicie pozbawione liści.
Znowu zrobiłam swoje. Musiałam. To było konieczne.
Nie było innych opcji, innych wersji wydarzeń.
Weszłam bezszelestnie, mocno przytuliłam cztery
małe ciała w fazie REM. Wyszłam.
Kilka dni wcześniej zabrałam rodziców.
Nie mieli krewnych, dobrych znajomych, perspektyw.
Jestem więc wybawieniem, blaskiem w jesiennym mroku,
Mimo to, czuję się zmęczona, koszmarnieprzepracowana.
Przystaję, odwracam wzrok: nad chatą lśni jasny błękit,
znak, że ich dusze wzleciały do bogini - matki.
Smutnieję, wchłania mnie samotność. Zawsze to czuję,
zabierając dzieci.
Jesień zdaje się ciepła i nad wyraz cicha, nawet wiatr nie szasta
powagą topoli. Nieruchomieję, zdziwiona letargiem natury.
I nagle: mocne szarpnięcie, jakby ktoś chciał mnie wymazać,
usunąć, zaprzeczyć, że sunę tą wąską jak trumna aleją...
Olśnienie: on znowu ma wenę i zmienił koncepcję.
Nie zamierzam znikać, wchodzę w jego myśli, dostaję się
do krwioobiegu, kłuję go w zranione serce, syczę do ucha,
że to nic nie da, bo zawsze byłam i będę do końca.
Walczy, zasłania uszy, bredzi coś pod nosem, bierze pędzel,
więc krzyczę: Za siedem lat pomogę ci odejść na własnych zasadach,
a teraz żyj z pasją, twórz, maluj, kreuj, wsłuchuj się w szepty
i krzyki życia, ponieważ Czas jest silniejszy, niż ja!
Jest mściwy, zgorzkniały, narcystyczny i smutny. Bez żalu
niszczy realne piękno, lecz ty go ze mną przechytrzysz:
umrzesz, ale nie znikniesz, a twój smutek przetrwa wieki
zapatrzony w kolory jesieni, której latem bez krztyny żalu,
oddasz swoją starą, sfatygowaną paletę.
JoAnna Idzikowska - Kęsik, 14 XI 26
Inne, bardzo wymowne i dużo mówiące o Vincencie cytaty z listów do brata Theo:
*
Cierpieć bez skargi to jedyna rzecz, której należy się nauczyć w tym życiu.
*
Czym jestem w oczach wielu ludzi? Jestem zerem, dziwakiem, człowiekiem nieznośnym. Jestem kimś, kto nie ma i nigdy nie będzie miał stanowiska w społeczeństwie, jestem gorszy od najgorszych.
*
Dobro czy zło jako takie są równie rzadkie, jak czysta czerń czy biel w przyrodzie.
Posty
Widać, że obraz Cię poruszył.
OdpowiedzUsuń