Translate

14 listopada 2026

"Smutek będzie trwał wiecznie".

 Hello 👋 🤗 

 Przywitałam Was dzisiaj - w tytule posta - podobno ostatnimi słowami holenderskiego mistrza pędzla, Vincenta van Gogha (wiosna1853 - lato 1890) - niezwykle ciekawej, osobliwej postaci w historii sztuki. Człowieka pełnego emocji, pasji, sprzeczności i piękna zarazem. Twórcy, którego współcześni psychiatrzy postrzegają jako osobę cierpiącą na chorobę afektywną dwubiegunową (ChAD) lub osobowość borderline (BPD). Ja uważam, że dodatkowo był po prostu nadwrażliwy (WWO) i na pewno cierpiał na głęboką depresję. Fakt jest też taki, że nie miał ani lekkiego życia, ani też łatwego charakteru. Powyżej widnieje Jesienny autoportret artysty, namalowany w 1887 roku.

Vincent to artysta, który - chociaż niezwykle płodny - za życia nie zyskał ani sławy, ani pieniędzy, często chodził głodny, bo nawet jeśli dostawał pieniądze od brata, wydawał je na farby i inne przybory potrzebne do malowania obrazów. Malarz, który podobno zwykł mawiać o swojej pracy, że: "Chodzi o to, by uchwycić nieprzemijające w tym, co przemija".

Pisał też w listach do ukochanego brata, który go wspierał psychicznie i finansowo: "Ktoś ma wielki płomień w duszy, ale nikt nie przychodzi się przy nim ogrzać; przechodnie widzą tylko nikły dym unoszący się z komina i idą dalej swoją drogą".

Jego obrazy i osobowość fascynują mnie od wielu lat, jest to twórca wobec którego trudno przejść obojętnie. Dla mnie to artysta wyklęty, który odszedł z własnej woli, spowodowanej ogromnym, egzystencjalnym bólem i kryzysem psychicznym, a także miłością do brata, który założył rodzinę i którego zapewne nie chciał dłużej obciążać swoją osobą. Istnieje również inna teza, związana z jego odejściem, mówiąca o tym, że został przypadkowo postrzelony przez młodego chłopca (lub chłopców) i nie chcąc robić mu problemów, powiedział, że sam do siebie wystrzelił. W każdym razie dwa dni po tym, jak został zraniony w okolicy brzucha, odszedł w środku nocy z powodu dużej utraty krwi i infekcji. Jego młodszy brat Theo był z nim, a niespełna pół roku później już nie żył, Ich więź była niesamowita.

Zostałam zaproszona do napisania ekfrazy, czyli „przetłumaczenia” języka malarstwa na język poezji, do jednego z jego ciekawszych dzieł malarskich: obrazu pt. Aleja topoli jesienią (obraz powyżej, ale też nie pierwszy raz na moim blogu), który Vincent namalował jesienią właśnie, najprawdopodobniej w październiku 1884 roku, w holenderskiej wsi Nuenen, gdzie przebywał w domu swoich rodziców i intensywnie studiował naturę. Po ogromnych niepowodzeniach w życiu osobistym i zawodowym, trzydziestojednoletni van Gogh przeniósł się na plebanię swojego ojca w Nuenen. W tym czasie uczył się warsztatu malarskiego, eksperymentując ze światłem, perspektywą oraz wnikliwą obserwacją zmieniających się pór roku, a jesień zafascynowała go najbardziej. W październiku 1884 roku Vincent opisał to płótno w liście do swojego brata Theo. Zwrócił w nim uwagę na kontrast między złotymi liśćmi, migoczącymi plamami słońca na ziemi a długimi cieniami rzucanymi przez pnie drzew. Obraz ten jest nietypowym dziełem w znanym nam - kwiatowo - gwiezdnym, postimpesjonistycznym - dorobku artysty, ponieważ w okresie jego powstania, van Gogh wzorował się na siedemnastowiecznym malarstwie holenderskim, ceniąc zwłaszcza sposób, w jaki dawni mistrzowie budowali nastrój za pomocą cienia i przytłumionego światła. Niedługo po ukończeniu tego płótna, bo już w listopadzie 1884 roku, artysta namalował bliźniacze dzieło zatytułowane Aleja topoli o zachodzie słońca, w którym drzewa są już niemal całkowicie pozbawione liści (obraz poniżej). 

Zanim jednak prześlę ekfrazę dalej, chcę poznać Wasze opinie na temat tego wiersza i będę wdzięczna za każde słowo.. 

Aleja topoli jesienią

Ponownie zrobiła swoje. Naprawdę musiała. To było konieczne.
Nie istniały inne opcje, inne scenariusze wydarzeń.
Weszła bezszelestnie, mocno przytuliła cztery
małe ciała w fazie REM. Wyszła.

Kilka dni wcześniej zabrała schorowanych rodziców.
Nie mieli krewnych, dobrych znajomych, perspektyw.
Stała się wybawieniem, światłem w jesiennym mroku.
Mimo to, czuje zmęczenie, apatię, przepracowanie.

Przystaje, odwraca wzrok: nad chatą lśni jasny błękit,
znak, że ich dusze wzleciały w objęcia bogini - matki.
Smutnieje, wchłaniają ją pustka, ciemność i samotność.
Odczuwa to zawsze, gdy zabiera dzieci.

Jesień jawi się chłodna i nad wyraz cicha, nawet wiatr nie szasta
powagą topoli. Nieruchomieje, zdziwiona letargiem natury.
Czuje mocne szarpnięcie, jakby ktoś chciał ją wyrwać, usunąć,
zaprzeczyć, że stąpa tą wąską jak trumna, zacienioną aleją.

Wie, że on znowu maluje, impulsywnie zmienia koncepcję dzieła,
jednak chce zostać w tym obrazie. Zdesperowana wbiega w jego myśli,
wnika do krwiobiegu, kłuje zranione serce, syczy w głowie,
że to nic nie da, że zawsze była, jest i będzie.

Autor się miota, coś bredzi, rzuca pędzel, chwyta brzytwę, przykłada do ucha.
Prosi, żeby przestał, przysięga, że za jakiś czas pomoże mu odejść,
teraz ma żyć, tworzyć, malować, wsłuchiwać się w szepty kwiatów
i oddechy gwiazd, bo Czas jest od niej silniejszy,

wredny, mściwy, zgorzkniały, narcystyczny i trudny.
Z premedytacją niweczy realne piękno, ale nie zdoła
zniszczyć depresji i smutku artysty,
wpatrzonego w ogniste barwy jesieni,
której kiedyś, w środku lata,
bez żalu odda swoją starą,

sfatygowaną paletę.

JoAnna Idzikowska - Kęsik, 14 XI 26

Inne, bardzo wymowne i dużo mówiące o Vincencie cytaty z listów do brata Theo:

*

 Cierpieć bez skargi to jedyna rzecz, której należy się nauczyć w tym życiu. 

*

 Czym jestem w oczach wielu ludzi? Jestem zerem, dziwakiem, człowiekiem nieznośnym. Jestem kimś, kto nie ma i nigdy nie będzie miał stanowiska w społeczeństwie, jestem gorszy od najgorszych. 

*

 Dobro czy zło jako takie są równie rzadkie, jak czysta czerń czy biel w przyrodzie. 

*

 Dobrze jest umierać, gdy się ma świadomość, że zrobiło się w życiu coś naprawdę dobrego, że pozostanie się w pamięci choćby kilku ludzi i będzie się przykładem dla potomnych.

*

 Kochajmy przyrodę, bo dzięki niej coraz lepiej rozumiemy sztukę. 

*

 Malarze — żeby tylko o nich mówić — będąc martwi i pochowani, przemawiają do następnego pokolenia lub do kilku kolejnych pokoleń poprzez swoje dzieła. 

*

 Nic nie poradzę, że moje obrazy się źle sprzedają. Ale nadejdzie czas, gdy ludzie zrozumieją, że są warte znacznie więcej niż cena farby, której użyłem do ich namalowania. 

*

 Tak w życiu, jak i w malarstwie mogę sobie poradzić bez pana Boga. Nie mogę natomiast istnieć ja – człowiek cierpiący, bez czegoś większego ode mnie, czegoś, co wypełnia całe moje życie – bez siły twórczej. 

*

Wiedz, że im bardziej się zastanawiam, tym bardziej dochodzę do przekonania, że nie ma nic bardziej artystycznego niż kochać ludzi.  

*

 Zażywam codziennie lekarstwa, które niezrównany Dickens zapisuje przeciw samobójstwu. Sprowadza się to do kieliszka wina, kromki chleba z serem i fajki.

39 komentarzy:

  1. Przepiękna ekfraza, całość poruszająca.
    Pozdrawiam serdecznie!

    OdpowiedzUsuń
  2. Olá, amiga JoAnna.
    Belíssimo texto com belas pinturas de vários artistas aqui nos presenteias.
    Bela homenagem! Gostei bastante.

    Deixo os votos de um bom fim de semana, com tudo de bom.
    Beijinhos, com carinho e amizade.

    Mário Margaride

    http://poesiaaquiesta.blogspot.com
    https://soltaastuaspalavras.blogspot.com

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Muito obrigado, caro amigo, por estas palavras gentis.
      Envio-lhe meus melhores cumprimentos e desejo-lhe uma ótima nova semana.

      Usuń
  3. Siempre me han gustado las pinturas de ese artista. Lindo hoimenaje. Te mando un beso

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. ¡Oh, gracias por tu comentario, querida Judith!
      ¡Que tengas una excelente semana, besos!

      Usuń
  4. Beautiful paintings! The 2nd one look extremely sad.

    OdpowiedzUsuń
  5. To wpis do czytania etapami i z ciągle z nowymi doznaniami.
    Jako niezwykle wrażliwa osoba potrafisz wczuć się w role artysty i przekazać nam swoje odczucia, ubrane w piękne słowa.
    Cytaty , to wisienka na torcie, wiele wyjaśniają i jednocześnie ukrywają.
    Gratulacje, kochana!

    OdpowiedzUsuń
  6. Hello JoAnna,
    Beautiful paintings by the Dutch painter Vincent van Gogh.
    He did not have much luck in his life.
    You have written a lovely blog post about him.
    I wish you a wonderful Sunday.
    All the best, Irma

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Yes, Vincent is a fascinating man, but his life was very sad.
      Warm regards, dear Irma!

      Usuń
  7. Dzięki za ten post. NIektórych faktów z życia tego wielkiego mistrza nie znałam.
    A wiersz jest przejmujący :)

    OdpowiedzUsuń
  8. Wiersz skłania do refleksji nad cierpieniem, przemijaniem i kruchością ludzkiego życia. Zachwyca sposób, w jaki połączyłaś historię obrazu z tak głęboką, nieoczywistą opowieścią. Van Gogh był człowiekiem pełnym bólu, ale też niezwykłej wrażliwości, którą potrafił przelać na płótno. Twoje słowa pozwalają spojrzeć na jego twórczość z zupełnie innej perspektywy. Szczególnie poruszyło mnie zakończenie – zostawia w sercu ciszę i wiele myśli. Dziękuję za tę wyjątkową podróż przez sztukę i ludzkie emocje.

    OdpowiedzUsuń
  9. Van Gogh to niezwykły malarz ale jako człowiek bardzo nieszczęśliwy. Aż trudno uwierzyć, że stworzył tak wiele wspaniałych obrazów a jego kariera artystyczna trwała tylko 10 lat. Sprzedał tylko jedno swoje dzieło i praktycznie aż do śmierci był nieznany. "Pasja życia" Irvinga Stone doskonale pokazuje krótkie życie i drogę twórczą malarza. Joasiu, Twój wiersz jest poruszający.
    Przesyłam Ci jesienne promyki słońca i serdecznie pozdrawiam:)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Absolutnie masz rację, Łucjo, niesamowicie pracowity był, chociaż przecież cierpiał, malował nawet będąc w szpitalach.
      "Pasja życia" to piękna powieść, podobnie jak niezwykle poruszający film z Willem Dafoe, który zagrał Vincenta świetnie, mimo, że grając był dużo starszy, niż Vincent (a artysta miał Willem na drugie) pt.. "Van Gogh. U bram wieczności" z 2018 roku.Ciepłe i serdeczne pozdrowienia!

      Usuń
  10. Bardzo "wieloetapowy" ten wiersz. I przejmujący. Najbardziej podoba mi się ta piękna personifikacja śmierci, która nie jest potworem, potrafi współczuć, odczuwa samotność, bywa zmęczona, w ogóle wydaje mi się, że trochę nie umie pogodzić się i poradzić sobie z własnym istnieniem. Czasu nie lubię - jest taki, jakim go przedstawiłaś: wredny, mściwy, zgorzkniały, narcystyczny i trudny, nie niweczy smutku ani depresji. Skąd ja to znam? Moim zdaniem bardzo pięknie wczułaś się w duszę artysty. Wysyłaj!

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Zawsze tak postrzegam śmierć, myślę, że jest bardzo samotna. Dziękuję za dobre słowa, posyłam Ci serdeczności!

      Usuń
  11. The poem is written in such a vivid way that it is also deeply moving.
    The life and work of Vincent van Gogh invite one to immerse oneself in them.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. That’s true, Andrea—his life is material for many poems, films, novels, and paintings. All the best!

      Usuń
  12. ¡Hola, JoAnna! Qué entrada tan profunda y conmovedora. Siempre resulta fascinante acercarse a la sensibilidad y al mundo interior de Van Gogh, y las citas de sus cartas a Theo que has elegido son preciosas. Tu poema inspirado en Avenida de álamos en otoño me ha parecido muy emotivo; logras transmitir con muchísima fuerza la melancolía del paisaje y la lucha interna del artista. Sin duda está listo para que lo envíes, tiene mucha alma. ¡Gracias por compartir tanta sensibilidad y un abrazo grande!

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Hola, María: muchas gracias por esas palabras.
      En general, me gusta la gente que es un poco distinta a los demás; resulta fascinante adentrarse en las emociones de otra persona para comprenderlas y, de paso, comprenderse también a uno mismo.
      Un abrazo y que tengas una excelente semana.

      Usuń
  13. Powalający jest Twój wiersz Joanno.
    Życzę Ci więcej weny, więcej wierszy.
    Dobrego tygodnia, bądź zdrowa i pisz.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Och, Jacku, już rok temu chciałam napisać coś z van Gogha, ale gdyby nie presja, pewnie bym tego nie zrobiła do dziś. czasem jestem tak zmęczona, że w ogóle nie myślę o swoich wierszach, chociaż codziennie dużo ich czytam.
      Dobrego, Jacku, dziękuję za cudne zdjęcia z podróży.

      Usuń
  14. Cześć Joasiu!
    Ciekawy post i przeczytałam z zainteresowanie, ponieważ prawdę mówiąc nic nie wiedziałam o życiu van Gogha.
    Ja dzisiaj jestem cała w nerwach, ponieważ jutro moja mama ma wizytę kontrolną, sprawy kardiologiczne, w Krakowie w szpitalu im. Jana Pawła II. Moja mama leczy się tam od roku, miała przetykane żyły wstawiane stenty. Niestety po leczeniu, ale czuje się o wiele gorzej, niż wcześniej!
    Joasiu, pozdrawiam Cię serdecznie i życzę Ci miłych dni!!!

    OdpowiedzUsuń
  15. Van Gogh fu un pittore fantastico, la poesia molto bell.
    Buon inizio settimana

    OdpowiedzUsuń
  16. I have long been amazed at the creativity of the masters. They are inspiration to the eye, mind and soul. It matters not the medium used. Life has a way of molding humanity to its will. For some of us it is multi faceted. It is always a pleasure to visit your site. You are an inspiration.

    Many hugs, Blessings and Happiness

    OdpowiedzUsuń
  17. Niesamowity i bardzo poruszający wiersz!
    Cytaty też ciekawe, ciężko to pojąć, że tak wybitny artysta był kompletnie niedoceniony za życia.
    Pozdrawiam serdecznie Joasiu, dobrego nowego tygodnia!

    OdpowiedzUsuń
  18. Wiesz intrygujący, ekspresyjny. w dodatku cudownie dobrałaś do niego jego obrazy.
    Pozdrawiam JoAnno. Dobrego tygodnia.

    OdpowiedzUsuń
  19. .𖥔 × ˖🍁๋࣭ ⭑🍂༘⋆
    Bonjour Joanna
    Beau poème
    Je viens avec la pluie et le vent
    te souhaiter une bonne semaine et un bon lundi
    Bisous Michelle
    .𖥔 × ˖🍁๋࣭ ⭑🍂༘⋆

    OdpowiedzUsuń
  20. Amiga Joana, bom dia de paz!
    Tanta beleza em seus escritos.
    Você posta com o coração.
    Aprecio muito belas paisagens outonais.
    Tenha uma nova semana abençoada!
    Beijinhos fraternos

    OdpowiedzUsuń
  21. Niezwykle uzdolniony człowiek i aż serce boli, że nie zaznał w życiu szczęścia. Jedno mu się udało jego dzieła pokonały śmierć, są z nami do teraz i zostaną długo. Pięknie tu ujęłaś w swoim wierszu. Ma niezwykle przejmujący wydźwięk, mnie podoba się bardzo <3

    OdpowiedzUsuń
  22. Hello JoAnna,
    Van Gogh is famous paint artist. Very special.
    And what a beautiful poem. Wonderfully written. Very nice.

    Many greetings,
    Marco

    OdpowiedzUsuń
  23. Há muitos pintores que apenas foram valorizados após a sua morte.
    Van Gogh foi um deles, um pintor incompreendido no seu tempo.
    Não faço ideia do que aconteceu realmente com as suas obras, mas muitas vezes um artista (seja pintor, músico, escritor ou outro) não consegue entrar num mercado que é dominado por máfias autênticas.
    Boa semana querida amiga Joana.
    Um grande abraço.

    OdpowiedzUsuń

🌺Cześć! Cieszę się, że tu jesteś i zostawiłeś komentarz! Pozdrawiam, dziękuję, że zajrzałeś!♥️